PROJECT #05

Functiemigratie en leegstand stadsbreed

Omschrijving
Maastricht kampt net als vele andere steden in Nederland met een structureel probleem van leegstaand vastgoed. Dit beperkt zich niet alleen tot winkels en kantoren, maar heeft ook betrekking op een groot aantal monumentale en beeldbepalende panden in de stad. Het aantal leegstaande panden is zo omvangrijk geworden dat we het probleem niet oplossen door enkel per pand te zoeken naar een invulling, want niet voor elk gebouw kan een nieuwe invulling gevonden worden, daarvoor zijn het er teveel. Dat betekent dus dat we moeten accepteren dat sommige gebouwen leeg zullen blijven, of misschien wel gesloopt moeten worden.

In het project functiemigratie en leegstand stadsbreed is het leegstandsvraagstuk op het schaalniveau van de stad als geheel benaderd, waarbij niet de vraag is ‘of’ er leegstand is, maar ‘waar’ je als stad die leegstand wilt laten neerslaan. Dit in tegenstelling tot experiment 04 (herbestemming grote monumentale panden) waar het op een innovatieve manier zoeken naar invulling voor deze panden centraal staat. In dit experiment staat de verschuiving van het niveau van het gebouw naar het niveau van de stad centraal.

In dit project zijn twee sporen gevolgd. Enerzijds is de omvang en het karakter van het leegstandsvraagstuk in Maastricht inzichtelijk gemaakt en in kaart gebracht. Dit heeft o.a. geleid tot een kaartensysteem, waarbij het (aangeboden) leegstaande vastgoed van Maastricht in beeld wordt gebracht. Anderzijds is er een handelingsperspectief en afwegingskader ontwikkeld waarbij de leegstand stadsbreed kan worden aangepakt, inclusief sturingsinstrumenten en een set van afwegingscriteria voor keuzes t.a.v. leegstand en herbestemming.

In dit project zijn verschillen disciplines van de gemeente Maastricht betrokken geweest, zoals ruimtelijke ordening en stedebouw, economie, sociaal, onderzoek en statestiek, monumentenzorg, wonen, vastgoed en projectontwikkeling.

21.02.2014 STAD IN UITVOERING:
TWEEDE BIËNNALE LEEGSTAND EN HERBESTEMMING
Op 21 februari 2014 organiseerde het Maastricht-LAB samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de tweede Biënnale Leegstand en Herbestemming: Stad in Uitvoering. Tijdens deze dag stond het thema leegstand en herbestemming op stadsniveau centraal, met de resultaten en uitkomsten van dit experiment als basis voor discussie met professionals uit Maastricht en andere steden. Meer informatie over de bijeenkomst Stad in Uitvoering vindt u op de agendapagina. De presentatie van Maastricht op deze dag kunt u onderaan deze pagina terugvinden onder het kopje 'LABJOURNAAL'.

Met de bijeenkomst Stad in Uitvoering is de rol van het Maastricht-LAB rondom het vraagstuk leegstand stadsbreed afgerond. De vervolgacties worden nu door de gemeente Maastricht en aangesloten partners verder opgepakt. Het LABjournaal zit in de afrondende fase en wordt binnenkort beschikbaar gesteld onderaan deze pagina. Wel kunt u onder het kopje 'LABJOURNAAL' alvast een presentatie terugvinden, waarin de belangrijkste resultaten van dit project zijn gepresenteerd voor de raadsleden van Maastricht (d.d. 22.01.2014).
Afbeeldingen
Screenshot van de ontwikkelde Vastgoedaanbod kaart.
Partners
  • Gemeente Maastricht
  • RCE/Nationaal programma herbestemming
  • Eigenaren van panden (corporaties, bisdom, vastgoedeigenaren, etc)
  • Makelaars
  • Inwoners en gebruikers van de stad
Onderzoeksvragen en aandachtspunten

Doel van dit experiment is om enerzijds het leegstandsvraagstuk inzichtelijk te maken, en anderzijds om een strategie of afwegingskader te ontwikkelen, waardoor weloverwogen keuzen gemaakt kunnen worden in de omgang met een overschot aan leegstand. Met welke strategische keuzes kun je toch een gezonde stedelijke structuur behouden?

  • Hoe groot is het leegstandsvraagstuk in Maastricht? Hoeveel gebouwen en vierkante meters staan er leeg? Wat voor soort gebouwen zijn dit? Op welke plekken komt de leegstand voornamelijk voor?
  • Welke plekken en gebouwen zijn belangrijk voor de stad? Hoe kunnen we vraag van gebruikers en functies enerzijds en aanbod van plekken en gebouwen anderzijds creatief bij elkaar brengen? Durven eigenaars meer risico te nemen met nieuwe concepten?
  • Welke factoren spelen een rol bij de afweging of een gebouw wordt herbestemd en/of ingevuld? Hoe ga je om met monumentaliteit? Welke gebouwen zijn het financieel waard om te herbestemmen? En welke moet je misschien slopen? Wat vinden bezoekers van de stad belangrijk in het kader van Maastricht Toeristenstad?
  • Welke rol kiest de gemeente in dit proces? Is de gemeente de gewenste ‘matchmaker’ om vraag en aanbod bij elkaar te brengen? Of moet de gemeente een meer leidende rol nemen in het leegstandsvraagstuk?
  • Hebben traditionele partijen als gemeenten en corporaties nog wel voldoende middelen om kwaliteitsafname in stedelijke gebieden tegen te gaan? Of moeten we op zoek naar nieuwe energieën en partijen die deze ontwikkelingen kunnen ombuigen?
  • Bieden deze ontwikkelingen ook kansen voor de stad? Hoe kunnen deze gebieden aantrekkelijk worden gemaakt voor een bepaald publiek (e.g. starters, ondernemers)? Aan welke randvoorwaarden moeten dergelijk gebieden voldoen?
LABJOURNAAL
Maastricht-LAB_LABjournaal_EXP05.pdf
(1.48 Mb)
presentatie-stad-in-uitvoering-plenair.pdf
(2.30 Mb)
20140121-presentatie-leegstand-herbestemming-22-januari-2014-voor-raadsleden-Maastricht.pdf
(2.14 Mb)